Jiddu Krishnamurti: życie i nauczanie

nauczanie | życie | bibliografia | różności | linki

KRISHNAMURTI FOUNDATIONS

Podczas Zgromadzenia w Saanen w 1968 r. odczytano publiczne oświadczenie Krishnamurtiego o zerwaniu przezeń związków z Krishnamurti Writings Inc. Zaś 28 sierpnia założono Krishnamurti Foundation, England. Udziałowcami zostali Mary Zimbalist, Alain Naudé, George Digby, Dorothy Simmons, hr. Pontoz van der Straten i Gérard Blitz; sekretarka Mary Cadogan prowadziła biuro we własnym mieszkaniu.

W 1966 r. w Saanen rozpoczęły się rozmowy na temat możliwości otwarcia szkoły Krishnamurtiego w Europie. W rok później pojawiła się osoba, dzięki której marzenie stało się rzeczywistością: rzeźbiarka Dorothy Simmons. Jej mąż, dyrektor szkoły podstawowej, przeszedł właśnie na emeryturę. Szybko znaleziono odpowiednie miejsce: Brockwood Park, Bramdean, Hempshire, Anglia. W grudniu 1968 kupiono znajdujący się tam duży, późno-gregoriański dom, wraz z piętnastohektarową posiadłością obejmującą ogród i porośnięty rzadkimi okazami drzew park. Pieniądze, 40 tysięcy funtów, podarował jeden z bogatych zwolenników nauczania.

Latem 1968 ukazał się pierwszy numer  Krishnamurti Foundation Bulletin, który odtąd przynosił bieżące informacje; zamieszczano tam fragmenty najnowszych wystąpień, adresy, informacje o książkach oraz apele o wsparcie finansowe. W pierwszym numerze podano adresy 19 stowarzyszonych krajowych oddziałów Krishnamurti Foundation, w następnych numerach znajdujemy adresy 14 komitetów działających w państwach Ameryki Łacińskiej, z których nieco później utworzono Krishnamurti Foundation Hispano-Americana.

Krishnamurti Foundation of America, z siedzibą w Ojai, rozpoczęło legalną działalność w lutym 1969. Fundację prowadzili Erna i Theodor Lilliefelt. Oboje byli niegdyś teozofami; wysłuchawszy niezależnie mów Krishnamurtiego w Madrasie w 1952 r. stali się jego gorącymi zwolennikami. Wyjechali potem do Ojai, gdzie pobrali się i gdzie zamieszkali gdy Theo, urzędnik ONZ, przeszedł na emeryturę. Wydawali Krishnamurti Foundation of America Bulletin, zamieszczający głównie materiały przesyłane przez fundację angielską.

Założony w 1928 r. Rishi Valley Trust przemianowany został w 1953 r. na Foundation for New Education. Ta z kolei w styczniu 1970 przeobraziła się w kierowaną przez Pupul Jayakar Krishnamurti Foundation of India. Fundacja organizowała całą indyjską działalność Krishnamurtiego, wydawała książki w Indiach po angielsku i w przekładach na lokalne języki, prowadziła szkoły. Publikowano indyjski Biuletyn, redagowany przez Sunandę Patwardhan. Sunanda i jej mąż Pama, wicedyrektor wydawnictwa Orient Longman, mieszkali na terenach Vasanta Vihar w Adyarze, gdzie mieściła się też siedziba główna fundacji indyjskiej. Innym jej członkiem był brat Pamy, znany bojownik o wolność Indii, Achyut Patwardhan. O Nandini Mehta była mowa powyżej.

6 marca w towarzystwie Mary i Alaina odwiedził po raz pierwszy Brockwood Park, w którym przebywało na razie czterech uczniów. Mary umeblowała antykami zachodnie skrzydło budynku - stać się miało odtąd jego domem podczas pobytów w Anglii. Po Zgromadzeniu w Saanen powrócił z Mary do Brockwood (już bez Alaina), gdzie od 6 do 14 września wygłosił w ogromnym namiocie cztery publiczne mowy w kolejne soboty i niedziele. W ten sposób powstało drugie w Europie miejsce, gdzie wygłaszał co roku cykle mów. Liczba słuchaczy była tam znacznie mniejsza niż w Saanen. Większość przyjeżdżała na dwa kolejne weekendy, podczas których odbywały się mowy, choć wielu przez cały tydzień mieszkało w zatłoczonym go granic możliwości budynku szkoły lub obozowało w namiotach na terenie posiadłości.

Przez następne lata trzy zimowe miesiące spędzał zwykle w Indiach, następnie przez Europę udawał się w lutym lub marcu do Kalifornii. W Ojai w tym czasie nie bywał, mieszkając w Malibu wygłaszał mowy w Santa Monica, San Francisco, a czasem na różnych uniwersytetach; bywał też i wygłaszał mowy w Nowym Jorku. W Ojai zaczął na nowo przemawiać w 1972 r., a od 1975 r. znów odbywały się w kwietniu lub maju Zgromadzenia w Dębowym Gaju; liczba uczestników sięgała pięciu tysięcy. Wkrótce potem przenosił się do Brockwood, skąd czasem wyjeżdżał do różnych europejskich miast by wygłosić parę mów. W czerwcu lub lipcu udawał się do Gstaad, gdzie mieszkał przez kilka tygodni w Chalet Tanneg - w tym czasie odbywało się Zgromadzenie w Saanen. We wrześniu odbywało się Zgromadzenie w Brockwood. Po rozpoczęciu roku szkolnego wiele czasu poświęcał nauczycielom i uczniom szkoły, spotykał się też i dyskutował z rodzicami uczniów. Późną jesienią wyjeżdżał do Indii. Aż do końca życia nie opuścił już żadnego Zgromadzenia w Saanen (od 1961), Brockwood (od 1968) i Oak Grove (od 1975), natomiast, w okresach niepokojów, zamiast do Indii wyjeżdżał późną jesienią do Kalifornii.

W 1969 r. do Zarządu Krishnamurti Foundation, England wszedł znany fizyk i filozof fizyki David Bohm (na język polski przetłumaczono jego książki Przyczynowość i przypadek w fizyce współczesnej, Warszawa 1961 i Ukryty porządek, Warszawa 1988; ta druga jest próbą zbudowania filozofii nauki będącej odpowiednikiem filozofii życia Krishnamurtiego). Odtąd toczyli liczne dyskusje, które miały służyć stworzeniu pomostu między umysłowością religijną a naukową. Wiele z tych rozmów zostało utrwalonych na taśmach i opublikowanych. Bohm zaczął organizować seminaria z udziałem Krishnamurtiego, na które zapraszał fizyków, biologów i psychologów. W rezultacie coraz częściej zaczęły w mowach pojawiać się wzmianki o tym, czego dowiadywał się od naukowców. Ale to, co sam do uczonych mówił, nie różniło się zasadniczo od tego, co mówił do "zwykłych" słuchaczy. Bohm lubował się w dociekaniach etymologicznych, co znów odbiło się na tematyce mów. Od połowy lat siedemdziesiątych poczęto też w Nowym Jorku organizować coroczne dyskusje z amerykańskimi terapeutami, zainteresowanych nauczaniem.

Zarówno Krishnamurti, jak i jego współpracownicy przeciwni byli rozstrzyganiu sporów z Rajagopalem na drodze sądowej. Zwaśnione strony spotykały się niejednokrotnie, by szukać rozwiązania polubownego; obaj mężczyźni rozmawiali niejednokrotnie w cztery oczy - wszystko bez rezultatu. Tymczasem darczyńcy domagali się przekazania ofiarowanych niegdyś pieniędzy oddziałom Krishnamurti Foundation; a skoro Rajagopal odmawiał, wniesiono pod koniec 1971 r. do sądu formalne oskarżenie, domagając się zwrotu aktywów Krishnamurti Writings Inc. W parę miesięcy później Rajagopal i jego Zarząd wnieśli do sądu sprawę przeciw Krishnamurtiemu i jego współpracownikom, oskarżając ich z kolei o próbę nielegalnego przejęcia majątku, złamanie ustnych obietnic, zerwanie kontraktu z 1958 r., oszukanie wydawców, a wreszcie o skrzywdzenie i zniesławienie Rajagopala. Długie postępowanie prawne skończyło się podpisaniem 30 września 1974 układu, na mocy którego Krishnamurti Writings Inc. został rozwiązany, utworzono zaś na jego miejsce - kontrolowaną przez Rajagopala - K and R Foundation, posiadającą prawa autorskie do tekstów powstałych przed lipcem 1968 (wkrótce po śmierci Krishnamurtiego Rajagopal przekazał prawa fundacji amerykańskiej). Część terenów, łącznie z Dębowym Gajem i działkami, na których stały Sosnowa Chata i Arya Vihara, przeszła na własność Krishnamurti Foundation of America; fundacja przejęła również pieniądze Krishnamurti Writings Inc. po odliczeniu z nich emerytury dla Rajagopala.

W 1971 r. po raz pierwszy nagrano mowę na taśmę wideo. A gdy w maju 1976 profesjonalny zespół nagrał na wideo w kolorze dyskusję, jaka odbyła się w Brockwood między Krishnamurtim, Bohmem i psychiatrą D. Shainbergiem, efekt był tak znakomity, że Krishnamurti Foundation zakupiła odpowiednią aparaturę i począwszy od Zgromadzenia w Saanen w lipcu 1976 nagrywano - początkowo przy użyciu czarno-białego sprzętu i jedną tylko kamerą - wszystkie mowy w Europie i niektóre w Indiach i Ameryce. Od końca lat sześćdziesiątych sprzedawano płyty gramofonowe i taśmy z nagranymi wystąpieniami Krishnamurtiego, potem również kasety wideo. Nagrywać poczęto dyskusje ze specjalnie na te okazje zapraszanymi ludźmi. Te wszystkie nagrania przejęły rolę książek zamieszczających "mowy wszystkie" - odtąd drukowano tylko mowy wybrane, sporo miejsca w tomach wydanych w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych zajmują zapisy dyskusji Krishnamurtiego ze współpracownikami, naukowcami, indyjskimi panditami; drukowano też sporo tekstów mów i dyskusji mających miejsce w działających pod jego patronatem szkołach. W 1976 r. opublikowano nareszcie odzyskany z archiwów Krishnamurti’s Notebook.

ciąg dalszy