Jiddu Krishnamurti: życie i nauczanie

nauczanie | życie | bibliografia | różności | linki

KRISHNAMURTI PO POLSKU

Czas i sposób wydawania polskich przekładów tekstów Krishnamurtiego każe rozbić tę bibliografię na trzy części. Po numerze zasadniczym podaję w nawiasie numer odsyłający do bibliografii anglojęzycznej, gdzie można znaleźć informacje o danym tekście. Niestety, jakość wielu polskich przekładów budzi zastrzeżenia.

OKRES MIĘDZYWOJENNY

P 0. [1] U stóp Mistrza. Napisał Alcyone. Wyd. 2 popr. Warszawa: Polskie Towarzystwo Teozoficzne 1923, ss. 72. W przekładzie Wandy Dynowskiej, U stóp Mistrza, w: Trzy drogowskazy. Dla tych, którzy szukają ducha. Madras: Biblioteka Polsko-Indyjska 1955, s. 1-26.

W 1920 r. założono Związek Jutrzenki, od lutego 1929 przemianowany na Zakon Gwiazdy w Polsce. Organizacja ta, zrzeszająca na początku 1929 r. 198 członków, wydawała w latach 1928-1929 serię książek oraz miesięcznik WIADOMOŚCI GWIAZDY. Po rozwiązaniu Zakonu malejące stopniowo grono osób wydawało przez kilka lat kwartalnik, a potem serię nieregularnych zeszytów J. KRISHNAMURTI - PRZEMÓWIENIA. W latach 1927-1930 opublikowano też serię broszur, niewielkich książek i tomików poezji Krishnamurtiego. W sumie wydano w polskich przekładach najważniejsze teksty z lat 1926-1927 i niemal wszystkie z lat 1928-1934.

P 1. Orędzia Krishnaji 1923-1925, Związek Jutrzenki 1925, ss. 86.

P 2. [4] Droga. Przełożył Jerzy B. Rychliński. Warszawa: F. Hoesick 1930, ss. 94.

P 3. [8] Królestwo szczęścia. Przełożyła Stanisława Kuszelewska. Warszawa: F. Hoesick 1929, ss. 143.

P 4. [9] Jezioro mądrości. Przełożył Jerzy Bohdan Rychliński. Warszawa: F. Hoesick 1929, ss. 84.

P 5. [10] Przemówienie w Eerde. Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza Gwiazda, ss. 16.

P 6. [11] Na szczytach prawdy. Przełożyła Helena Bołoz Antoniewiczowa. Warszawa: F. Hoesick 1928, ss. 68.

P 7. [12] Szukanie. Przełożyła Helena Potulicka. Warszawa: F. Hoesick 1928, ss. 84.

P 8. [13] Odwieczny przyjaciel. Przełożyła Helena Potulicka. Warszawa: F. Hoesick 1929, ss. 116.

P 9. W sercu mym jesteś. Przełożyła Helena Potulicka. Warszawa: F. Hoesick 1928, ss. 33. (Wybór wierszy K.)

P 10. [15] Życie wyzwolone. Przełożył Jerzy Bohdan Rychliński. Warszawa: F. Hoesick 1929, ss. 110. (Na karcie tytułowej błędnie podano: Ommen, sierpień 1926.)

P 11. [17] Rozwiązanie Zakonu Gwiazdy. Przełożyła Helena Bołoz Antoniewiczowa. Warszawa: F. Hoesick 1929, ss. 12.

P 12. Teraz. Przełożyła Helena Potulicka. Warszawa: F. Hoesick 1930, ss. 137. (Mowy na Obozie w Ommen 1929; m.in. teksty [17, 18].)

P 13. WIADOMOŚCI GWIAZDY. Styczeń 1928 - Grudzień 1929.

Miesięcznik; łącznie z numerem nadliczbowym (wrzesień 1929) wydano 25 zeszytów w postaci broszur formatu 20 x 15 cm, o przeciętnej objętości 16-32 stron; nakład ok. 200 egz. Była to polskojęzyczna wersja [23], choć drukowano też nieco tekstów z innych źródeł; niektóre zeszyty zawierały kilkustronicowy dodatek "Gwiazda w Polsce". Wydawcą był najpierw Związek Jutrzenki, od lutego 1929 Zakon Gwiazdy w Polsce, a od września 1929 Helena Bołoz Antoniewiczowa; redaktorem odpowiedzialnym była Helena Potulicka.
W tej witrynie znajdziesz numery: 1/1928; 2/1928.

P 14. J. KRISHNAMURTI - PRZEMÓWIENIA. 1930-1934.

Kwartalnik publikowany przez Wydawnictwo Dzieł J. Krishnamurti, Warszawa. Wypełniały go tłumaczenia mów i odpowiedzi na pytania K z INTERNATIONAL STAR BULLETIN [23], a potem STAR BULLETIN [24]. Zeszyty z lat 1930-1931 zawierają nieco wierszy; zeszyty z lat 1932-1933 zaczynają się od "Myśli o życiu J. Krishnamurti"; na ostatnich stronach bieżące informacje. Format 24 x 16 cm. Wydano: Rok I (1930-1931), zeszyty I, II, III, IV, V; Rok II (1932), zeszyty I, II, III, IV; Rok III (1933), zeszyt styczeń-lipiec (tłumaczenia tekstów z ostatnich numerów [24], ukazał się w 1935). Następnie tytuł skrócono nieco na KRISHNAMURTI - PRZEMÓWIENIA, a hr. Helena Potulicka, pełniąca wcześniej funkcję redaktora, przejęła też obowiązki wydawcy. Ukazały się jeszcze cztery zeszyty numerowane X, XI, XII, XIII (bez roku wydania). W sumie znaleźć można w tych trzynastu zeszytach prawie wszystkie opublikowane teksty K z okresu od maja 1930 do czerwca 1934.
W tej witrynie znajdziesz teksty z numerów I/1930-31; II i III/1932; styczeń-lipiec 1933; X, XII.

KRISHNAMURTI W BIBLIOTECE POLSKO-INDYJSKIEJ

Wanda Dynowska, w założonej i prowadzonej przez siebie w Indiach Bibliotece Polsko-Indyjskiej, wydała, we własnych przekładach, następujące książki Krishnamurtiego:

P 15. [27.IV] Nowe podejście do życia. Bangalur: Biblioteka Polsko-Indyjska 1948, ss. 21. Następne wydania Madras: Biblioteka Polsko-Indyjska 1954, Bombaj: Biblioteka Polsko-Indyjska 1975. (Przedruk mowy drugiej i trzeciej Colloquia Communia nr 1-2 (30-31), 1987, s. 161-166.)

P 16. [27.VII] Dogłębna przemiana człowieka jako jedyne wyjście z obecnego chaosu. Madras: Biblioteka Polsko-Indyjska 1954, ss. 96. W następnych wydaniach tytuł zmieniono na Przemiana człowieka. Bombaj: Biblioteka Polsko-Indyjska 1969, 1975.

P 17. Życie bezkresne. Madras: Biblioteka Polsko-Indyjska 1956, ss. 96. (Wybór poezji z tomów [12, 13, 20]. Do tego samego tomu dołączone zostały na numerowanych oddzielnie 1-30 stronach: "Doświadczenie a postępowanie" [19] i "Z dyskusji w Holandii w 1931 r.")

P 18. Ku wyzwoleniu. Wybór z przemówień i dyskusji 1928-1948.

Tom I. 1928-1930. Madras Biblioteka Polsko-Indyjska 1956, ss. 104.

Tom II. 1931-1934. Madras: Biblioteka Polsko-Indyjska 1958, ss. 222. Wydanie następne Bombaj: Biblioteka Polsko-Indyjska 1969. (Więcej tomów nie ukazało się.)

P 19. [30] Uwagi o ludziach i życiu. Madras: Biblioteka Polsko-Indyjska 1959, ss. 180. Wyd. 2 Bombaj: Biblioteka Polsko-Indyjska 1970. (Wybór. Przedruku książki dokonało w 1994 wydawnictwo Wrocław: Thesaurus Press.)

P 19a. [31, 32] Uwagi o ludziach i życiu. Tom II. Madras: Biblioteka Polsko-Indyjska 1968, ss. 204. (Wybór.)

TEKSTY KRISHNAMURTIEGO W POLSCE POWOJENNEJ

W okresie stalinowskim o Krishnamurtim było w Polsce głucho. W latach sześćdziesiątych, oprócz książek z Biblioteki Polsko-Indyjskiej, krążyły w wąskim kręgu osób maszynopisy z anonimowymi przekładami. Natrafiłem na mowy z Ojai 1955, Madras 1959, Madras 1961, Saanen 1965, Wychowanie a sens życia.

W latach siedemdziesiątych, staraniem Zbigniewa J. Łopszyca, sporządzono nieco broszur rozprowadzanych prywatnie lub sprzedawanych w antykwariatach. Nie podawano dat i miejsc druku, tłumacze podpisani są inicjałami. Sporadycznie broszury te trafiały do bibliotek. W latach osiemdziesiątych polskie przekłady zaczęły ukazywać się wydawnictwach związanych z grupami buddystów Zen.

W latach dziewięćdziesiątych publikację tekstów Krishnamurtiego rozpoczął wrocławski Thesaurus Press, a następnie poznańskie Zysk i S-ka Wydawnictwo. (Poz. 20, 21, 24 i częściowo 22 ukazały się wcześniej w formie wspomnianych broszur.)

P 20. [60] O medytacji. Przełożył Z. J. Łopszyc. Warszawa: Stowarzyszenie Buddyjskie Zen Czogie w Polsce 1983, 28 s. Ten sam tekst w dyletancko wydanym tomiku Samopoznanie. O medytacji. Przełożył Michał Uroczyński. Sosnowiec: Trickster 1995, ss. 109.

P 21. [44] O konieczności przemiany. Przełożył Szczęsny Górski. Warszawa: Związek Buddystów Zen 1985, 135 s. Wydanie kolejne, poprawione Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo 1994, ss. 176.

P 22. [35] Wolność od znanego. Przełożyli Franciszek Urbańczyk i Ewa Sioma-Oświecimska. Warszawa: Pusty Obłok 1986, 90 s. Wyd. 2 popr., przełożył Franciszek Urbańczyk, Warszawa: Pusty Obłok 1989, ss. 79; Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo 1994, 112 s.

P 23. [80] "Osiem rozmów", Biuletyn Informacyjny Stowarzyszenia Radiestezyjnego w Bydgoszczy nr 1, 1987, s. 35-45. Przełożył Grzegorz Ćwik.

P 24. Samopoznanie i nowy umysł. Przełożyli E[welina] K[araś] i Z[bigniew] Ł[opszyc] J. Warszawa 1987, ss. 50. (Wybór mów Ojai 1955, Madras 1959, Saanen 1965, Rishi Valley 1967, Amsterdam 1969, Bangalur 1971.) Wydane też jako Rozmowy. Przekład zbiorowy; wybór i opracowanie Z. Ł. J. Wrocław: Thesaurus Press 1993, ss. 116.

P 25. [62, 71] Listy do szkół. Przełożyły Anna Domańska i Danuta Chwastniewska. Warszawa: Pusty Obłok 1987, ss. 127.

P 26. [28] Wychowanie a sens życia. Przełożyli Barbara Pożaroszczyk i Franciszek Urbańczyk. Warszawa: Pusty Obłok 1989, ss. 48.

P 27. [34] Szkoła zrozumienia. Przełożył Michał Frostowicz-Zahorski. Wrocław: Thesaurus Press 1992, ss. 125.

P 28. [70] Krishnamurti i Bohm, Wolność od czasu. Trzynaście dialogów. Przełożył Adam Sobota (w książce brak nazwiska tłumacza). Wrocław: Thesaurus Press 1995.

P 29. [43] Jedyna rewolucja. Przełożył Wojciech Sady. Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo 1995, ss. 168. (Wcześniej Jedyna rewolucja ukazała się w przekładzie Aliny Witkiewicz. Warszawa: Pusty Obłok 1986, ss. 131.)

P 30. [76] Rozmowy z samym sobą. Przełożył Jacek Kryg. Poznań: Rebis 1996, ss. 160. (Z Posłowiem tłumacza, pełnym błędów.)

P 31. [46] Ty jesteś światem. Przełożył Tomasz Sikora. Poznań: Rebis 1997, ss. 181.

P 32. [64] Dziennik. Przełożył Jarema Sikorski. Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo 1999, ss. 99. Zły przekład, pełen pominięć, błędów i niefortunnych nadinterpretacji.

P 33. Księga życia. Codzienne medytacje z Krishnamurtim. Przełożyli Jacek Kryg i Edyta Wittchen. Poznań: Rebis 2002, ss. 434. Tytuł oryginału: The Book of Life: Daily Meditations with J. Krishnamurti, KFA 1995. Wybór fragmentów z mów i pism Krishnamurtiego z lat 1933-1968. Polskie wydanie zawiera pełen błędów wstęp Jacka Kryga; wcześniej ten sam tekst stanowił posłowie do P 30 i P 31.

P 34. Wolność absolutna. Wybór mów i pism. Przełożył Wojciech Sady. Łódź: Wydawnictwo Ravi 2006, ss. 302. (Tytuł oryginału: Total Freedom. The Essential Krishnamurti, ed. by M. Cadogan, A. Kishbaugh, M. Lee, R. McCoy, San Francisco: Harper 1996.) Wybór otwiera mowa z 1929 r. "Rozwiązanie Zakonu Gwiazdy". Część 1: 7 mów z lat 1934-35. Część 2: fragmenty The First and Last Freedom (1954), Commentaries on Living (1956-58), Life Ahead (1963), Freedom from the Known (1969) i Krishnamurti's Journal (1982). Część 3: 7 mów i rozmów z lat 1950-1977. Część 4: "Sedno nauczania Krishnamurtiego" (1981) i 5 mów z lat 1975-1985.

P 35. [80] Całkowicie inny sposób życia. Rozmowa profesora Allana W. Andersona z J. Krishnamurtim. Przełożył Rafał Kubik. Katowice: KOS 2008, ss. 354.

Sporządził Wojciech Sady